Voorbeeldproject - Uitwerking Onderzoek

Nederzettingsontwikkeling in het Kromme-Rijngebied in de Romeinse Tijd Opdrachtgever: NWO / Vrije Universiteit Amsterdam (VU)

Het onderzoek naar Romeinse nederzettingen in het Kromme-Rijngebied spitst zich toe op de vraag: “Op welke wijze integreerden de Bataafse plattelandsgemeenschappen in het Romeinse rijk en (hoe) kan dat worden afgelezen aan de ruimtelijke ontwikkelingen van hun woonplaatsen in het Kromme-Rijngebied, in het bijzonder die binnen de microregio’s Wijk bij Duurstede en Houten.” Daartoe zijn zowel opgegraven sites als veldkarteringsgegevens bestudeerd en o.a. samengebracht op een aantal verspreidingskaarten.

Het heeft geresulteerd in een analyse van ruim 100 rurale nederzettingen die elk op hun eigen wijze een bijdrage leveren aan het beeld van de landelijke bewoning in de eerste eeuwen van onze jaartelling. Desondanks zijn we maar matig geïnformeerd over de hoeveelheid gelijktijdige huishoudens en de chronologische ontwikkeling van deze rurale sites. Mogelijk kan dit worden afgeleid uit de bestudering van de belangrijkste site uit het studiegebied, Wijk bij Duurstede-De Horden, waarbij de ontwikkelingen en achterliggende culturele, sociale en ruimtelijke processen model kunnen staan voor de andere nederzettingsterreinen in het Kromme-Rijngebied.

Afgezien van een beperkte studie naar enkele vondstgroepen - o.a. La Tène-glas, Keltische munten, militaria - die de materiële cultuur van de rurale sites verder invult, is in de synthese vooral gekeken naar demografie, rekrutering, het nederzettingspatroon en de sociaaleconomische basis van het studiegebied. Verder is een aantal nieuwe ideeën geopperd met betrekking tot invloeden op de huizenbouw, zoals de porticus. Die zijn niet geïnspireerd op de villawereld maar uit de militaire architectuur afkomstig, en via veteranen de landelijke nederzettingen binnen gedrongen. Hieruit voort komen nieuwe gedachten over de sociale interpretatie en uiterlijk van bepaalde huistypen, die als ‘veteranenboerderijen’ kunnen worden betiteld. Samen met de verkavelingen en omgreppelingen in en rond sites benadrukken ze de ruimtelijke veranderingen in het studiegebied, en weerspiegelen daarmee de integratie van het Bataafse platteland in de grotere Romeinse wereld.

Vos, W.K. , (2009): Bataafs platteland. Het Romeinse nederzettingslandschap in het
Nederlandse Kromme-Rijngebied, Amersfoort (Nederlandse Archeologische Rapporten 35).